Sinds 2010 is het aantal olifanten in gevangenschap in Thailand met 73 procent gestegen. Volgens World Animal Protection leeft 69 procent van deze dieren onder zeer slechte omstandigheden. De organisatie waarschuwt vooral voor de groeiende populariteit van was- en verzorgingsactiviteiten met olifanten. Reisbizz sprak met Natasja Eshuis (Travel Trend) en Jorieke Graven (Sawadee) over deze zorgwekkende ontwikkeling.
Uit het rapport blijkt dat steeds meer olifanten voor toeristische doeleinden worden ingezet, terwijl traditionele olifantenritten juist afnemen. In totaal leven 2.849 olifanten in gevangenschap op 236 toeristische locaties. Ondanks de terugval in toerisme tijdens de coronaperiode is het aantal olifanten zelfs licht gestegen ten opzichte van 2019.
Olifanten wassen of voeren ook niet verantwoord
De grootste groei zit in activiteiten waarbij toeristen olifanten kunnen wassen of verzorgen. Inmiddels wordt 54 procent van de dieren hiervoor ingezet. Volgens World Animal Protection veroorzaken ook deze ogenschijnlijk vriendelijke activiteiten dierenleed. Om veilig met toeristen te kunnen omgaan, worden olifanten op jonge leeftijd intensief getraind en blijft hun bewegingsvrijheid vaak beperkt.
Sanne Kuijpers, campagnemanager Wilde dieren: “Ook opvangplekken waar je olifanten kunt wassen of voeren bezorgen dieren stress. De enige echt verantwoorde manier om olifanten te bekijken, is vanaf een afstand.”
Reisorganisaties Travel Trend en Sawadee bieden geen excursies naar opvangcentra
“Dierenwelzijn staat bij ons voorop,” benadrukt Natasja Eshuis, algemeen directeur van Travel Trend. “Klanten vragen er soms naar, maar zodra we uitleggen waarom deze ervaringen niet verantwoord zijn en daarom niet in ons aanbod zitten, is er vrijwel altijd begrip. Veel mensen denken dat wassen of voeren onschuldig is en juist helpt. In sommige opvangsituaties leven volwassen olifanten inderdaad beter dan tijdens hun vroegere werk, toen ze dagelijks ritten moesten maken met een rek op hun rug. Maar het echte probleem zit in het blijven fokken van jonge olifanten voor toeristische interactie.”
Ze wijst bovendien op wel verantwoorde initiatieven, zoals het olifantenziekenhuis bij Chiang Mai: “Daar worden dieren opgevangen die bijvoorbeeld op een mijn zijn gelopen en zwaargewond zijn geraakt.”
Sawadee bezoekt in haar programma’s een vergelijkbaar ziekenhuis. “In Lampang komen bezoekers niet dicht bij de dieren: er wordt niet gewassen, geaaid of gevoerd,” vertelt Jorieke Graven, Impact Coordinator. “Je krijgt uitleg over de dieren en ziet hoe ze behandeld worden.’’
Verder vult Jorieke aan: " Daarnaast bezoeken we de olifantvriendelijke opvang Chang Chill, waar geen direct contact plaatsvindt en olifanten in alle rust in hun natuurlijke omgeving leven. Olifantvriendelijk betekent in Chang Chill dat olifanten door bezoekers niet bereden, niet gewassen en niet direct gevoerd worden; er is dus geen direct contact met de dieren. De groene omgeving aan de Mae Puai rivier vormt het decor voor deze opvang, waar je een kijkje krijgt in het dagelijks leven van de olifanten. Je kunt ze bewonderen in hun natuurlijke omgeving vanaf de uitkijkpost met uitzicht op de prachtige vallei. De gidsen vertellen je uitgebreid over de Aziatische olifant en je maakt kennis met de mahouts."
Als laatste benadrukt zij: "In andere landen zoals bijvoorbeeld Zuid-Afrika komen wij op onze safari’s uiteraard olifanten tegen, in natuurgebieden zoals Kruger en Addo Elephant. In deze parken leven olifanten in vrijheid, er worden ook geen olifantenritten, voeder- of wasactiviteiten of andere vormen van directe interactie aangeboden. Dit zijn officieel beschermde natuurgebieden waar olifanten nog echt wild zijn en mens-dierinteractie streng gereguleerd is.’’
Wie veroorzaakt de vraag naar olifantenactiviteiten?
De meeste olifantenritten in Thailand worden gemaakt door Chinese toeristen, simpelweg omdat zij veruit de grootste bezoekersgroep vormen. Deense toeristen doen procentueel het vaakst mee, maar door hun lage aantallen blijft hun totale impact beperkt. De deelname onder Chinese reizigers neemt de laatste jaren af, mede doordat zij vaker zelfstandig reizen en kritischer zijn.
De Thaise binnenlandse markt blijft echter groot en invloedrijk. Ook toeristen uit onder meer Zuid‑Korea, Maleisië, Rusland, het Verenigd Koninkrijk, de VS en Australië dragen nog steeds aanzienlijk bij aan olifantentoerisme.