De verantwoordelijkheid van reisprofessionals groeit. Zij maken het verschil met persoonlijk advies en begeleiding, maar lopen tegelijkertijd steeds grotere financiële risico’s. De recente onrust in het Midden-Oosten maakte dat opnieuw zichtbaar. Reisbizz sprak met Moniek Bos-Bouman over de financiële risico’s van onder meer het bijboeken van vliegtickets.
Voor Moniek ligt het grootste spanningsveld bij het boeken van vliegtickets als onderdeel van een pakketreis. In dat geval ligt de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de reis niet bij de reiziger, maar bij de reisorganisator of reisagent. Dat biedt consumenten belangrijke bescherming, maar kan voor ondernemers ook financiële risico's met zich meebrengen.
Hoe ingrijpend die risico's in de praktijk kunnen uitpakken, ondervond Moniek onlangs zelf toen de onrust in het Midden-Oosten meerdere boekingen raakte. De situatie maakte duidelijk hoe ingewikkeld de financiële gevolgen van geopolitieke ontwikkelingen voor reisprofessionals kunnen zijn. "Ondanks dat ik een verzekering met oorlogsdekking heb, is het voor mij nog altijd onduidelijk of deze situatie daaronder valt. De eindbestemming van de klant had kleurcode geel (geen negatief reisadvies), maar de vlucht werd uitgevoerd via het oranje (alleen noodzakelijke reizen) Midden-Oosten. Als klanten vanwege de situatie niet meer via die route willen reizen, voelt het voor mij als reisagent vanzelfsprekend om mee te denken over een alternatief. Tegelijkertijd is het onduidelijk wie de extra kosten in zo'n situatie uiteindelijk moet dragen. Dat grijze gebied maakt het ontzettend lastig.”
De discussie gaat volgens Moniek verder dan incidenten zoals deze. Ook in de dagelijkse praktijk rondom het boeken van vliegtickets is de afgelopen jaren veranderd. Vluchtwijzigingen, annuleringen, terugbetalingen en vragen van klanten zorgen ervoor dat achter een ticketboeking vaak veel meer werk schuilgaat dan reizigers zien. Daarnaast reikt de verantwoordelijkheid verder dan alleen het ticket. Als voorbeeld noemt zij een cruiseboeking. Wanneer een vluchtwijziging ertoe leidt dat een klant de cruise mist, zijn de financiële gevolgen daarvan niet automatisch voor rekening van de reiziger, maar voor de organisator van de reis. Dit kan een touroperator zijn, maar ook de reisprofessional zelf.
Bescherming van de klant, maar tegen welke prijs? Dat is een vraag die speelt bij de plannen rondom het vragen van aanbetalingen aan reizigers. Europese regels die bedoeld zijn om klanten meer zekerheid te bieden, kunnen volgens Moniek onbedoeld extra risico's bij zelfstandige ondernemers neerleggen. Haar zorg is dat ZRA's steeds meer de rol van bank krijgen. Als klanten vooraf minder betalen, moeten ondernemers een groter deel van de reis voorfinancieren. "Het is goed dat klanten beschermd worden, maar die bescherming mag niet betekenen dat kleine reisorganisaties de rekening betalen. Als een ondernemer de risico's niet meer kan dragen, verdwijnen juist de partijen die klanten persoonlijk advies en maatwerk bieden."
Die ontwikkeling kan ook gevolgen hebben voor de manier waarop reisadviseurs maatwerkreizen samenstellen. Moniek merkt dat strengere aansprakelijkheidsregels ervoor kunnen zorgen dat sommige adviseurs eerder kiezen voor de zekerheid van een pakketreis via een touroperator. Zelf werkt zij het liefst met lokale DMC's. Daarbij worden verschillende onderdelen los geboekt en samengevoegd tot een reis. "Ik vind het vaak fijner om met een DMC te werken, omdat de lijntjes korter zijn. Ik kan sneller schakelen, verdien er meer aan en als er iets aan de hand is, heb ik veel sneller iemand te pakken. Daardoor kan ik een reis heel persoonlijk samenstellen."
Dat betekent niet dat Moniek minder verantwoordelijkheid wil nemen voor haar klanten. Hulp bieden als er iets misgaat tijdens een reis blijft volgens haar een essentieel onderdeel van het vak. "Als iemand ergens strandt, ga ik natuurlijk helpen. Dat hoort bij mijn vak. Maar er moet wel een balans blijven tussen service bieden en als ondernemer alle risico's dragen."
Hoeveel risico kan een reisonderneming nog dragen zonder dat maatwerk, ondernemerschap en persoonlijke service onder druk komen te staan? Herkennen meer reisadviseurs zich in de groeiende verantwoordelijkheid en financiële risico's waarmee zij worden geconfronteerd, bijvoorbeeld met oog op het bijboeken van vliegtickets?