Eric Vrijsen: Naam op de boeg

17 september 2026 - 11:59 Eric Vrijsen

Loop je niet door een slurf naar je vliegtuig en moet je via een trap aan boord klimmen, dan begint je reis ongemakkelijk. Het mooie van zo’n vliegtuigtrap is wel dat je de naam kunt lezen van jouw toestel. Sierlijke letters op de boeg maken je trip toch weer speciaal.

Vandaag reis je niet zomaar met een Airbus330, het is KLM’s ‘Place de la Concorde’. Je vertrekt niet per anonieme Boeing, maar neemt plaats in de ‘The Sound of Music’ van Austrian Airlines. De Spaanse prijsvechter Vueling heeft misschien de A320 ‘Ain’t no Vueling High Enough’ voor je klaar staan. Het Amerikaanse Jet Blue betitelde een van zijn machines: ‘Hopelessly Devoted to Blue’. Grappig, zij het een tikkeltje vulgair-commercieel.

Het stoerst zijn de namen van SAS Scandinavian Airlines. Elk vliegtuig draagt de naam van een legendarische Viking. De Noormannen waren een reislustig volkje uit de vroege Middeleeuwen en hun krijgsheren waren niet bang uitgevallen. Dus is ook jouw reis heroïsch. De faculteit geschiedenis van de Universiteit van Oslo levert de namen aan en SAS schildert ze op de flanken van de vloot. Hoe groter de machine, hoe prominenter de Viking. Zo prijken op de A-350’s namen als ‘Hjalmar Viking’, ‘Halvard Viking’ en ‘Orvar Odd Viking’. ‘Ingeborg Viking’ en andere vrouwennamen mogen tegenwoordig ook. Liever worden geen Vikingnamen gebruikt met de letters als æ, ä, ø en å, want dan kunnen alleen Denen, Noren en Zweden hun toestelbenaming correct uitspreken.

KLM is in 1925 begonnen vogelnamen te schilderen op de boeg. De in 1934 aangeschafte DC-2 ging bij voorbeeld ‘Uiver’ (Ooievaar) heten. Toen het toestel dat jaar deelnam aan een luchtrace van Engeland naar Australië, ontstak een nationale Uiver-rage. Decennia later droegen de Boeings 737 van KLM ook vogelnamen: Zwaan, Havik, Kluut, Fuut etc. Een luchtvaartmaatschappij moet met de tijd mee. Dus kregen de 777’s namen van natuurparken: Yellowstone, Grand Canyon, Veluwe. De 787 Dreamliners heten Zonnebloem, Orchidee, Tulp of Mimosa. Kan het nog eco-bewuster? Jazeker! De A321Neo’s gaan de lucht in als Koninginnepage, Braamvlinder, Citroenvlinder, in elk geval als vlinder.

Zo’n vliegtuignaam is niet zonder betekenis. De eigenaar wil iets uitdrukken. Zoals respect voor de natuur in het geval van KLM. Eerder kwamen airlines aanzetten met namen van ontzagwekkende gletsjers of roemruchte vulkanen, maar dat is niet meer en vogue. Air France begon in 2019 met benamingen voor de vloot, want ook bij dat bedrijf willen klanten hun reis personaliseren. Uiteraard was – voor een A350 - ‘Paris’ als eerste aan de beurt. Vervolgens kwamen ‘Lyon’, ‘Toulouse’, ‘Nice’, ‘Marseille’. Nogal voorspelbaar. Maar had je geluk, dan stond ineens de ‘Saint-Denis de la Reunión’ of de ‘Ajaccio’ voor je neus.

De namentraditie komt uit de scheepvaart en de reden kan iedereen bedenken. Een roemruchte naam biedt houvast in een inherent onveilige omgeving. Met ‘Twee Gebroeders’, ‘Drie Gezusters’ of ‘Stellendam’ kun je de golven aan, psychologisch althans. In 1987 sloeg veerboot ‘The Herald of Free Enterprise’ om bij het verlaten van de haven van Zeebrugge. Een jaar later stortte de PanAm Boeing 747 ‘Clipper Maid of the Seas’ door een bomontploffing neer boven het Schotse plaatsje Lockerbie. Voor iedereen die weet heeft van deze twee rampen, behouden die namen hun klank. Als vast punt in de chaos. Waardig anker voor collectieve herinnering.

In het leger doen ze het ook. Soldaten geven hun pantserwagens en tanks een koosnaampje. Puur bijgeloof, maar jouw peloton voelt zich gesterkt. Op oefening met de Koninklijke Landmacht zag ik het Combat Vehicle CV90 rupsvoertuig met in zwarte letters op de camouflagekleuren: ‘Mijn CV’tje’. De chauffeur zei: ‘Ben je lief voor het wapen, dan is het wapen lief voor jou.’ Collega’s reden op ‘Ma Flodder’ of ‘Strijkijzer’.

Wat jammer dat de Nederlandse Spoorwegen in 1995 ophielden hun treinstellen van namen te voorzien. Bedrijfskundig leek dat zinloos. Maar zo’n mooie loc met opschrift ‘Bergen op Zoom’ of ‘Brummen’ die het station binnen denderde, boezemde reizigers heus vertrouwen in. Concurrenten Veolia en Arriva begrepen dat beter dan de NS. Zij eren met hun treinen talloze nationale en regionale beroemdheden. Zodat je bij thuiskomst kunt melden: ‘Sjoukje Dijkstra was weer in vorm.’ Of: ‘André Rieu walste over de rails’. En bij forse vertraging: ‘Dankzij Connie Palmen heb ik haar boek uit.’